Agressie op de werkvloer neemt toe

Agressie op de werkvloer lijkt steeds vaker onderwerp van gesprek. Niet alleen in het nieuws, maar ook binnen organisaties zelf. In gesprekken met onze klanten horen we het terug: medewerkers krijgen vaker te maken met schelden, bedreiging, intimidatie of ander grensoverschrijdend gedrag.

Bij Safeguard hadden we al langer het vermoeden dat dit type incidenten toeneemt. Dat is niet alleen gebaseerd op signalen uit het veld, maar ook op wat we in de praktijk zien: een duidelijke groei in de vraag naar noodknoppen, scenario’s en oplossingen die medewerkers helpen om veilig en adequaat te handelen.

Recente cijfers en onderzoeken bevestigen dit beeld. Met name in de publieke sector zoals het onderwijs, de zorg en bij (lokale)overheidsinstellingen, is sprake van een structurele toename van agressie en ongewenst gedrag op de werkvloer.
 

De cijfers bevestigen het beeld

Onderwijs

In het onderwijs is al enkele jaren een stijgende lijn zichtbaar. Volgens de Inspectie van het Onderwijs werden in schooljaar 2023–2024 2.317 dossiers van ongewenst gedrag gemeld bij de vertrouwensinspecteurs, tegenover 2.152 het jaar ervoor. Niet alleen het aantal meldingen neemt toe, ook de ernst van de incidenten groeit, met meer meldingen van bedreiging en fysiek geweld.

Uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA 2024) blijkt dat ongeveer 17% van de onderwijsmedewerkers ongewenst gedrag ervoer. Het gedrag is veelal afkomstig van leerlingen of ouders. Docenten rapporteren vooral verbaal geweld en intimidatie, vaak in situaties waarin spanningen oplopen door prestatiedruk of conflicten met ouders.

Het initiatief Agressievrij onderwijs, zet de de cijfers van 2025 uiteen op hun gelijknamige factsheet. Hier spreekt men over 57% van de leraren wangedrag van leerlingen ervaart en 25% van de leerkrachten, te maken kreeg met verbaal geweld en/of intimidatie door ouders.

Verschillende klanten uit deze sector bevestigen deze ontwikkeling. Anna Vreugdenhil is directeur van basisschool De Regenboog en vertelde in een recent gesprek, dat er regelmatig spanningen waren. Dit gebeurt bijvoorbeeld op het schoolplein tussen ouders, maar ook tijdens gesprekken met ouders waar spanning speelt. “Agressie richting onderwijspersoneel neemt overal toe. Dat is helaas de realiteit.”

Gemeenten en overheidsinstellingen

Ook bij gemeenten en andere, semi-publieke sectoren is de trend duidelijk zichtbaar. Volgens de Monitor Integriteit & Veiligheid 2024 kreeg 27% van de medewerkers te maken met agressie of intimidatie door externen in het afgelopen jaar.

De meest voorkomende vormen zijn verbale agressie (26%) en bedreiging of intimidatie (15%). Fysiek geweld komt minder vaak voor (2%), maar de impact is groot. De meeste incidenten vinden plaats aan de balie of tijdens gesprekken met burgers. 

Daarin zien wij ook een toenemende vraag naar noodknop-oplossingen. Klanten in deze sector voorzien bijvoorbeeld de bureaus in de spreekkamer van een noodknop. Mocht een gesprek uit de hand lopen, kunnen zij gemakkelijk een interventieteam oproepen. 

Zorg

De zorgsector behoort tot de sectoren waar werknemers het vaakst met agressie en ongewenst gedrag te maken krijgen. Uit CBS-cijfers blijkt dat tot soms wel  62% van de zorgmedewerkers in het afgelopen jaar ongewenst gedrag ervoer. 

Hier is nuance belangrijk. In de zorg is het niet altijd mogelijk om in cijfers scherp onderscheid te maken tussen gedrag van patiënten in medische context en gedrag van bezoekers of naasten.

Uit een recent artikel van het AD blijkt dat de stijging in de zorgsector nog steeds toe neemt. Beroepsorganisatie NU’91 deed onderzoek onder 967 zorgprofessionals. Hierbij gaf 79% aan dat er een toename was in incidenten. 

Zo zijn er situaties waarin spanning, frustratie of machteloosheid bij bezoekers of familieleden omslaat in verbaal of psychisch agressief gedrag richting medewerker, maar is in de helft van de gevallen ook de patiënt of cliënt zelf die agressief gedrag vertoont.
 

Ook hier zien wij een toenemende behoefte aan middelen die medewerkers handelingsperspectief geven wanneer een situatie dreigt te escaleren. Bij deze sector zien wij ook vaak het scenario ‘ongewenst gedrag' terug. In veel gevallen roepen ze hiermee ze een inteventie team of beveiliging op. 

Agressie als maatschappelijk probleem 

Journalistieke programma’s zoals Zembla (Nederland Agressieland) en andere actuele berichtgeving laten zien dat Nederland hoog scoort als het gaat om agressie. Opvallend is dat terwijl geweld in de samenleving als geheel afneemt, agressie op de werkvloer juist toeneemt.

Experts wijzen op meerdere oorzaken:

• agressie wordt minder vaak gemeld of vervolgd

• daders ervaren weinig consequenties

• en grensoverschrijdend gedrag dreigt steeds normaler te worden

Voor werknemers kan dit het gevoel geven er alleen voor te staan. De gevolgen zijn groot: hoger verzuim, uitstroom uit beroepen die al onder druk staan en een verdere verharding van het werkklimaat.

Waarom wij dit onderwerp agenderen
 

Wij schrijven deze blog niet om te alarmeren, maar om bewustwording en handelingsperspectief te bieden. Agressie op de werkvloer raakt niet alleen individuele medewerkers, maar ook teams, organisaties en uiteindelijk de kwaliteit van dienstverlening.

Wij zetten ons al jaren in voor een veilige werkomgeving en ook dit onderwerp raakt daaraan. Door agressie serieus te nemen, incidenten vast te leggen en medewerkers te ondersteunen met duidelijke procedures en middelen, voorkom je dat dit gedrag ‘de norm’ wordt.

Daarom helpen wij organisaties met praktische, schaalbare oplossingen: van noodknoppen in spreekkamers en scenario’s in onderwijs- en zorginstellingen tot integraties binnen bestaande BHV-structuren. Niet als doel op zich, maar als onderdeel van een bredere veiligheidsaanpak.

Tot slot

Agressie op de werkvloer is geen incident meer, maar een structureel thema in sectoren met veel publiekscontact. Door inzicht te combineren met voorbereiding kunnen organisaties hun medewerkers beter beschermen en het gevoel van veiligheid vergroten.

Met deze blog willen we bijdragen aan dat gesprek. De komende periode blijven we dit thema verder uitdiepen.